Không lâu sau khi hoàn thành (tháng 8 – 2008), hồ chứa nước Khe Chẹt (Vũ Quang – Hà Tĩnh) xuất hiện tình trạng thấm trên thân đập. Trái với dự đoán của nhà thầu lẫn tư vấn giám sát, hiện tượng vốn được xem là bình thường đó nhanh chóng trở nên bất thường khi các điểm thấm ngày càng nhiều hơn, dòng thấm mạnh hơn biến mái hạ lưu đập chính thành một bãi sình lầy. Trước nguy cơ tiềm ẩn vỡ đập, chủ đầu tư lại phải tiêu tốn thêm gần 1 tỷ đồng để khắc phục.

Sống trong sợ hãi


Nhà sát hồ Khe Chẹt, lại thường xuyên đi rừng qua đây nên anh Nguyễn Tiến Quốc, xóm 5, thị trấn Vũ Quang có thể cảm nhận từng sự đổi thay của những thảm cỏ nằm dốc mình bên mái hạ lưu đập chính. Và, trong một lần như thế trước mùa mưa bão năm 2008, anh Quốc đã tận mắt chứng kiến nước trong lòng hồ không ngừng rỉ lên những thảm cỏ vốn đã héo khô trước các đợt nắng kéo dài.



“Sau sự việc đó, tôi đã lục tìm số điện thoại của cán bộ tư vấn giám sát – người vẫn qua nhà chơi trong thời gian xây dựng công trình này – để cảnh báo. Tôi không nhớ rõ lắm, nhưng hình như sau đó cũng có người lên kiểm tra. Cho đến trước mùa mưa bão năm nay, khi mái đập thành bãi bùng nhùng rồi mới thấy các đoàn về khảo sát, đo đạc để sửa chữa” – anh Quốc trần tình.


Lo ngại về một kịch bản xấu có thể xảy ra nên trong hai mùa mưa lũ vừa qua, anh Quốc phải đưa vợ con về trú ngụ ở nhà ông bà ngoại, riêng anh vẫn liều mình ở lại trông coi gia sản. “Trong khoảng thời gian đó, hễ thấy có đợt mưa lớn kéo dài là lo và không sao ngủ được khi màn đêm buông xuống. Bây giờ thấy công trình tiến hành sửa chữa, gia đình có phần yên tâm nhưng sớm muộn cũng phải yêu cầu địa phương bố trí một vị trí để di dời đến nơi an toàn” – anh Quốc chia sẻ.


Kết quả kiểm tra mới nhất cho thấy, hệ số thấm hiện tại k=10-4. Báo cáo dự án sửa chữa đập Khe Chẹt do tư vấn mới lập xác định: “Kiểm tra hiện trường cho thấy, xuất hiện dòng thấm ra ở hạ lưu, phần lớn ở cao trình +21,5m, tần suất theo chiều dài thân đập, nơi cao nhất ở cao trình +23,5m; chỉ còn lại phía vai tràn xả lũ và vai trái đập là không xuất hiện dòng thấm này. Mức độ thấm khá mạnh, đã có hiện tượng gây sụt nhẹ bên mái đập và tạo ra các vùng lầy lội”.Ông Dương Doãn – Giám đốc Công ty CP tư vấn giám sát và xây lắp công trình thủy lợi Hà Tĩnh (đơn vị giám sát công trình này) thừa nhận có nghe tin này và đã cử người lên kiểm tra. Theo ông Doãn, tại thời điểm đó, việc đập đất bị thấm là điều hết sức bình thường vì theo tính toán của tư vấn thiết kế, công trình này có hệ số thấm là k=10-5.

Vì đâu nên nỗi?


Công trình Hồ chứa nước Khe Chẹt có tổng mức đầu tư 4,67 tỷ đồng từ nguồn vốn OPEC, do Ban quản lý dự án xóa đói giảm nghèo đa mục tiêu huyện Vũ Quang và vùng phụ cận tỉnh Hà Tĩnh (viết tắt là MPRP) làm chủ đầu tư, Công ty CP tư vấn xây dựng công trình thủy lợi Hà Tĩnh khảo sát – thiết kế, Xí nghiệp xây dựng Mai Linh (thành phố Hà Tĩnh) thi công và Công ty CP tư vấn giám sát và xây lắp công trình thủy lợi Hà Tĩnh giám sát thi công.


Quy mô công trình gồm: đập đất dài 124m, bề rộng mặt đập 4m, cao trình đỉnh đập 27,4m, cao trình đỉnh tường chắn sóng 28,2m; cống lấy nước dưới đập nằm ở vai trái đập, hình thức cống tròn chảy có áp; tràn xả lũ bố trí ở vai phải đập, hình thức tràn tự do, ngưỡng tràn đỉnh rộng, tiêu năng bằng bể; hệ thống kênh nổi có chiều dài 1.346m.


Với dung tích thiết kế 420 ngàn m3, hồ Khe Chẹt có nhiệm vụ tưới ổn định cho 50 ha đất nông nghiệp và tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho 2.000 hộ dân xã Hương Minh.


Trong kết luận gửi ngành chức năng, chủ đầu tư cho rằng, ngoài nguyên nhân khách quan về GPMB còn có những nguyên nhân chủ quan do đất đắp không đều và chất lượng đất không tốt.


loading...

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Văn Lân – Giám đốc Xí nghiệp xây dựng Mai Linh, cho rằng: “Đất đắp không đều là do thời gian nghỉ thi công để nằm chờ mặt bằng quá lâu, chúng tôi phải đắp nhiều lần nên sự kết dính có thể không như mong muốn. Hơn nữa, đến khi có mặt bằng thì lại phải gấp rút thi công để hoàn thành trong niên hạn tài khóa của nhà tài trợ nhằm tránh bị cắt vốn. Còn vấn đề chất lượng đất không tốt thì cũng khó nói bởi đơn vị đã thuê hẳn một tổ chức kiểm định riêng làm thí nghiệm sau mỗi đợt đắp, vả lại, vật liệu để đắp đã được lấy trên cơ sở đồng ý của chủ đầu tư, tư vấn giám sát”.

Hết hạn bảo thành công trình “ngốn” thêm gần 1 tỷ đồng để sửa chữa đập.

Ông Lê Đình Thành – Người chịu trách nhiệm chính về giám sát công trình này khẳng định: “Ngoại trừ một bãi vật liệu thuộc phần đất của khu di tích Phan Đình Phùng (bãi E) không được phép lấy, chúng tôi đã yêu cầu đơn vị thi công lấy vật liệu ở 4 bãi còn lại (A, B, C, D) và có lấy ra ngoài phạm vi quy hoạch nhưng không đáng kể”.


Thế nhưng, trong báo cáo giải trình UBND tỉnh, BQL Dự án MPRP lại cho rằng: “Do không giải phóng được mặt bằng ở các bãi vật liệu A, D, E nên đơn vị thi công chủ yếu lấy ở bãi B (và có vượt ra ngoài phạm vi một ít), mỏ vật liệu này có hệ số thấm tương đối lớn, mặt khác do đặc điểm địa chất vùng này có lẫn dăm sạn nên hệ số thấm thực tế đã lớn hơn so với thí nghiệm trong phòng Lab”.


Khởi công từ tháng 2 – 2006, thời hạn thi công 6 tháng nhưng mãi đến tháng 8 – 2008 công trình mới hoàn thành (chậm tiến độ gần 2 năm). Dẫn đến tồn tại này là do công tác giải phóng mặt bằng không được chính quyền địa phương tập trung giải quyết dứt điểm nên công trình bị gián đoạn thi công nhiều lần. Có hai giai đoạn thời gian ngừng nghỉ kéo dài tới 6 tháng (theo Nhật ký giám sát công trình: một lần từ tháng 11 – 2006 đến tháng 5 – 2007 và một lần từ tháng 7 – 2007 đến tháng 1 – 2008). Phải chăng, sự gãy khúc của quá trình thi công đã ảnh hưởng đến chất lượng công trình và đập đất là hạng mục bị tác động lớn nhất?Theo tìm hiểu của chúng tôi, 3 bãi vật liệu mà chủ đầu tư cho rằng không lấy được đó đều là những bãi chính, được tư vấn thiết kế chỉ định và với khối lượng 45.600 m3 thì thừa đủ để đắp đập trong khi bãi vật liệu B là bãi phụ, khối lượng chỉ đạt 3.500 m3. Đến đây, có thể khẳng định, do không lấy đúng bãi vật liệu nên chất lượng đất đắp đập không đạt yêu cầu thiết kế đưa ra. Và, hiện tượng thấm chảy thành dòng trên thân đập như ngày hôm nay là hệ quả tất yếu.

Lời kết


Chất lượng công trình không đảm bảo, trách nhiệm chính thuộc về chủ đầu tư cho dù ở thời điểm này, việc xử lý sự cố đang được đơn vị tập trung giải quyết bằng một dự án bổ sung trị giá gần 1 tỷ đồng (làm tầng lọc ngược kiểu áp mái từ đất thiên nhiên đến cao trình +24m nhằm đảm bảo nước thoát ra ngoài nhưng không bị trôi đất trong thân đập; làm cơ ở cao trình +19m để tăng hệ số ổn định cho mái hạ lưu, phía dưới đào rãnh tập trung nước thoát ra lòng khe cũ).


Vẫn biết, chủ đầu tư có những cái khó của mình do các dự án thuộc các tổ chức phi chính phủ đều yêu cầu địa phương hưởng lợi phải đối ứng bằng việc giải phóng mặt bằng, song, mâu thuẫn lại nằm ở chỗ đơn vị hưởng lợi là xã Hương Minh nhưng vị trí xây dựng công trình lại nằm trên đất thị trấn Vũ Quang (vì thế địa phương này phải miễn cưỡng chịu trách nhiệm đền bù, GPMB).


Về phía đơn vị thi công và tư vấn giám sát, cả hai đều đã thừa nhận phần trách nhiệm của mình trong quá trình đào đắp đập đất và đang ra sức hoàn thành tốt việc sửa chữa đập trong tháng 10-2009.


Các sự cố đập Ke 2/20 Réc ở Hương Khê, đập Đá Bạc ở thị xã Hồng Lĩnh vừa qua là những bài học đắt giá trong công tác quản lý đầu tư xây dựng công trình thủy lợi nhỏ cho các huyện, thị. Nay đến sự cố đập Khe Chẹt, không biết MPRP trước đây và nay là ISDP (Dự án phát triển hệ thống thủy lợi quy mô nhỏ cho các xã nghèo) rút ra cho mình những kinh nghiệm gì khi khối lượng công việc phía trước còn khá bộn bề?!


Hải Xuân

Báo Hà Tĩnh

Loading...

TIN LIÊN QUAN